AI Act / compliance
AI-geletterdheid: wat de AI Act van jouw organisatie vraagt
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht organisaties die AI inzetten tot aantoonbare AI-geletterdheid bij hun medewerkers. Verplicht vanaf februari 2025. Op deze pagina leggen we uit wat de wet precies vraagt, voor wie het geldt en hoe je er praktisch invulling aan geeft.
De definitie
Wat is AI-geletterdheid volgens de AI Act?
De AI Act definieert AI-geletterdheid als het geheel van vaardigheden, kennis en begrip waarmee mensen AI-systemen op een verantwoorde manier kunnen inzetten. Dat gaat verder dan weten dat iets een “AI-tool” is.
Concreet vraagt de wet dat medewerkers begrijpen: hoe het systeem tot een uitkomst komt, wat de beperkingen zijn, wanneer de output betrouwbaar is en wanneer niet, en hoe ze moeten handelen als de AI een fout maakt of een onverwachte uitkomst geeft.
Artikel 4 legt de verantwoordelijkheid bij de organisatie die de AI inzet. Jij bent als deployer verplicht “passende maatregelen” te nemen. Wat dat precies inhoudt verschilt per risiconiveau van de systemen die je gebruikt, maar de verplichting geldt breed.
Toepassingsgebied
Voor wie geldt de verplichting?
Vier groepen die binnen het bereik van artikel 4 vallen.
- 01
Organisaties die AI inzetten (deployers)
Gebruik je AI-tools in je werkprocessen, zoals een AI-chatbot voor klantenservice, een automatisch scoringssysteem voor offertes of een AI-assistent voor je team? Dan val je als deployer onder de AI Act en moet je kunnen aantonen dat je medewerkers de relevante AI-systemen begrijpen.
- 02
Organisaties die AI-systemen aanbieden (providers)
Ontwikkel of verkoopt je AI-tools aan anderen? Dan val je als provider onder een bredere set verplichtingen, waaronder transparantie-eisen, risicobeoordelingen en documentatie. AI-geletterdheid is ook voor providers vereist voor de medewerkers die bij de ontwikkeling betrokken zijn.
- 03
Werknemers die AI gebruiken in hun functie
Medewerkers die AI-systemen dagelijks inzetten moeten begrijpen hoe het systeem werkt, wat het kan en wat het niet kan, en wanneer ze de output moeten controleren of overrulen. Niet iedereen hoeft dezelfde diepte, maar het basisniveau moet aantoonbaar zijn.
- 04
Leidinggevenden die AI-beslissingen goedkeuren
Managers die besluiten nemen op basis van AI-output (bv. een AI-risicoscore voor een kredietaanvraag of een AI-gegenereerde HR-aanbeveling) hebben een bijzondere verantwoordelijkheid. Zij moeten begrijpen hoe de aanbeveling tot stand is gekomen en wanneer menselijk oordeel prevaleert.
Aanpak mAIxs
Assessment, training en borging
Drie stappen die we doorlopen om AI-geletterdheid in je organisatie te verankeren.
Assessment: wie heeft wat nodig?
We beginnen met een nulmeting. Welke AI-systemen worden al gebruikt, wie gebruikt ze, en wat is het huidige kennisniveau? Op basis daarvan bepalen we welke rollen welk niveau van AI-geletterdheid nodig hebben. Dat voorkomt dat iedereen dezelfde training krijgt terwijl de behoeften sterk verschillen.
Training: praktisch en rolspecifiek
We trainen op twee niveaus: basisgeletterdheid voor alle medewerkers die AI raken in hun werk, en verdiepingstraining voor rollen met een grotere verantwoordelijkheid (leidinggevenden, data-owners, IT-beheerders). De training is gericht op jullie specifieke AI-tools en werkprocessen, niet op abstracte AI-theorie.
Borging: aantoonbaar en actueel
AI-geletterdheid is geen eenmalige vinkjesactie. Nieuwe medewerkers moeten worden ingewerkt, bestaande medewerkers bijgehouden als AI-systemen veranderen, en de organisatie moet kunnen aantonen dat het beleid actueel is. We helpen met documentatie, onboarding-materialen en periodieke check-ins.
Wat we aanbieden
Training en workshops voor AI-geletterdheid
We hebben twee specifieke programma's voor organisaties die aan de AI Act-verplichting willen voldoen.
AI-trainingen
Praktische trainingen voor medewerkers op alle niveaus. Van basisgeletterdheid voor dagelijkse gebruikers tot verdieping voor leidinggevenden en IT-rollen.
AI-workshops
Interactieve sessies waarbij teams leren werken met AI in hun eigen werkprocessen. Gericht op adoptie en begrip, niet op abstracte theorie.
Veelgestelde vragen
AI-geletterdheid en de AI Act, kort beantwoord
Is AI-geletterdheid echt verplicht?+
Ja. De EU AI Act (artikel 4) verplicht organisaties die AI-systemen inzetten of aanbieden om passende maatregelen te nemen zodat hun personeel over voldoende AI-geletterdheid beschikt. Dit geldt vanaf februari 2025. De verplichting is niet aan een specifieke bedrijfsgrootte gebonden.
Voor wie geldt de AI Act?+
Voor alle organisaties die AI-systemen inzetten (deployers) of aanbieden (providers) in de EU, ongeacht of ze in de EU zijn gevestigd. Als je als Nederlands MKB-bedrijf AI-tools gebruikt in je bedrijfsprocessen, val je er onder als deployer. Hoe zwaar de verplichtingen zijn hangt af van het risiconiveau van de AI-systemen die je gebruikt.
Wat als ik niets doe?+
De handhaving van de AI Act is nog in opbouw, maar de verplichtingen zijn al van kracht. Overtredingen kunnen leiden tot boetes of toezichtmaatregelen. Belangrijker: als AI-systemen schade veroorzaken en je kunt niet aantonen dat je medewerkers ze op de juiste manier gebruikten, vergroot je juridisch risico. Begin liever met een nulmeting dan te wachten tot er een melding is.
Hoe diep moet AI-geletterdheid gaan?+
Dat hangt af van de rol. Een receptiemedewerker die een AI-chatbot gebruikt hoeft niet te begrijpen hoe het model werkt, maar moet wel weten wanneer het antwoord van de chatbot niet klopt en hoe dan te handelen. Een manager die beslissingen neemt op basis van AI-output heeft dieper begrip nodig. We stemmen het niveau af op de rol en het risico van de gebruikte systemen.
Hebben we een externe partner nodig voor AI-geletterdheid?+
Niet per se. Als je al een goed beeld hebt van welke AI-systemen worden gebruikt en al training-materialen hebt, kun je intern aan de slag. Waar wij waarde toevoegen: we combineren de compliance-kant (wat de AI Act vraagt) met praktische werkprocessen (hoe je mensen echt leert omgaan met AI in hun dagelijkse werk). Dat maakt het duurzamer.
Verder lezen
Meer over AI in het MKB
AI implementatie in je bedrijf
Stappenplan voor het implementeren van AI in een MKB-bedrijf, inclusief doorlooptijd en verwachtingen.
AI voor MKB
Overzicht van wat AI concreet oplevert voor kleinere bedrijven en hoe je begint zonder groot budget.
AI-trainingen
Overzicht van onze trainingsaanbod voor medewerkers en leidinggevenden.
AI-workshops
Interactieve workshops voor teams die direct aan de slag willen met AI in hun werk.
Voldoet jouw organisatie aan de AI Act?
Begin met de gratis scan. Daarna weet je welke AI-systemen je gebruikt, welke medewerkers erbij betrokken zijn en wat er nodig is om aan artikel 4 te voldoen.