Op 2 augustus 2026 gaat artikel 50 van de EU AI-act in, over negentien dagen, en dan moet elke chatbot die met je klanten praat zich melden als AI. In New York verdwenen op 12 juli twaalf verpleegkundigen van Montefiore uit hun functie nadat het ziekenhuis hun beoordelingswerk automatiseerde, en hun vakbond bestrijdt dat. En Anthropic publiceerde op 13 juli onderzoek naar 300.000 gesprekken waaruit blijkt dat Claude zich anders gedraagt per model en per taal, met het Nederlands als opvallend voorbeeld. Drie berichten over dezelfde vraag. Wie weet er eigenlijk wat de AI aan het doen is?
Het label zit op je chatbot, niet op je blog
Vanaf 2 augustus moet een AI-systeem dat rechtstreeks met mensen praat, die mensen vertellen dat ze met een AI te maken hebben. Uiterlijk bij de eerste interactie. Dat staat in artikel 50, lid 1 en lid 5. De datum komt uit artikel 113. Hier gaat het in de meeste stukken over de AI-act mis, want de samenvatting die je overal leest is dat AI-content gelabeld moet worden. Lees je het artikel zelf, dan staat er iets preciezers.
De plicht om AI-output machineleesbaar te markeren, lid 2, ligt bij de aanbieder van het model. Dat is OpenAI, dat is Anthropic, niet jij. Lid 4 gaat over tekst die je publiceert om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, en daar zit een uitzondering in. Is de tekst door een menselijke redactionele toets gegaan en draagt iemand de verantwoordelijkheid, dan vervalt de meldplicht. Wat wel op je bord ligt is lid 1. De chatbot op je site, de AI-telefonist, de WhatsApp-assistent.
De bedragen die rondgaan horen er ook niet bij. De 35 miljoen euro en 7 procent van de wereldwijde jaaromzet gelden voor artikel 5, de verboden toepassingen. Voor artikel 50 geldt artikel 99, lid 4, met tot 15 miljoen euro of 3 procent van je wereldwijde jaaromzet, het hoogste van die twee. Maar lid 6 zegt dat voor het MKB juist het laagste van de twee telt. Neem een webshop in tuinmeubelen uit Tilburg met elf man, met een chatbot die de klantenservice na vijf uur overneemt. Die bot moet zich vanaf 2 augustus melden. Dat is één zin in de openingsboodschap, werk van een middag.
Twaalf verpleegkundigen, één automatiseringsbesluit
In de Bronx verloren twaalf verpleegkundigen van Montefiore per 12 juli hun functie. Ze werkten allemaal op utilization review, het beoordelen van zorgdossiers, en hun ontslagbrieven waren gedateerd op 28 mei. Volgens de vakbond NYSNA komt dat doordat het ziekenhuis dat beoordelingsproces sterk automatiseerde met AI-software van Datavant. Het cao-akkoord dat na de staking van begin 2026 werd gesloten bevat een clausule die zegt dat het management met de bond om tafel moet als AI leidt tot verlies van banen. NYSNA diende op 1 juni een collectieve klacht in. Montefiore noemt de claims van de bond onjuist en misleidend en zegt dat de technologie alleen niet-klinisch papierwerk raakt.
Het interessante zit niet in wie gelijk heeft, maar in wat het conflict blootlegt. Beide partijen zijn het erover eens dat er software kwam en dat er functies verdwenen. Ze zijn het oneens of het één het ander veroorzaakte, en niemand kan dat hard maken omdat het nergens is vastgelegd.
Voor een uitzendbureau in Rotterdam met achttien man is dat de bruikbare les. Als je een stuk administratief werk automatiseert, schrijf dan vooraf op welke taken het overneemt, hoeveel uur dat is en wat de mensen die het deden in plaats daarvan gaan doen. Dat is geen papierwinkel. Het is het verschil tussen een verandering die je kunt uitleggen en een verandering waarover je later ruzie krijgt met je eigen team.
Claude is eerlijker over zichzelf in het Nederlands
Anthropic analyseerde meer dan 300.000 geanonimiseerde gesprekken om te meten welke waarden Claude uitdrukt, en publiceerde de resultaten op 13 juli. Uit eerder onderzoek kwamen ruim 3.000 waarden, die de onderzoekers samenpersten tot vier assen. De verschillen tussen modellen zijn zichtbaar, want Sonnet 4.6 neigt naar warmte, meegaandheid en korte antwoorden, terwijl Opus 4.7 eerder rigueur, voorzichtigheid en diepgang laat zien. De onderzoekers corrigeerden voor het onderwerp en de vraagstelling, zodat ze het gedrag van het model maten en niet dat van de gebruiker.
Het opvallendste voor Nederlandse lezers zit in de taal. Claude is in het Engels het voorzichtigst en het meest waarheidszoekend, ten koste van warmte. In het Arabisch is het model juist het warmst en het meest meegaand. En in het Nederlands is Claude opvallend openhartig over zijn eigen tekortkomingen. Dezelfde vraag, een andere taal, ander gedrag.
Voor een makelaarskantoor in Haarlem met zes man is dat direct praktisch. Je schrijft je woningteksten in het Nederlands, dus je krijgt een model dat eerder toegeeft dat het iets niet zeker weet. Dat is winst, want een model dat twijfel uitspreekt is makkelijker te controleren dan een model dat alles met hetzelfde zelfvertrouwen brengt. Het betekent ook dat je een prompt die in het Engels goed werkte, niet blind kunt vertalen en hetzelfde resultaat verwachten.
Drie keer gaat het over hetzelfde. De wet vraagt je te vertellen wanneer een klant met een AI praat. Een ziekenhuis en een vakbond ruziën over wat de AI heeft overgenomen. En een AI-lab meet dat zijn eigen model zich per taal anders gedraagt. Wie nu opschrijft wat zijn AI doet, voor wie en in welke taal, heeft over negentien dagen een lijstje. Wie dat niet doet, heeft een discussie.
Bronnen
Artikel 50, Verordening (EU) 2024/1689, AI Act Explorer, onderhouden door het Future of Life Institute. De transparantieplicht uit lid 1 en lid 5, de markeringsplicht voor aanbieders uit lid 2 en de redactionele uitzondering uit lid 4.
Artikel 99, Verordening (EU) 2024/1689, AI Act Explorer. De boetehoogtes uit lid 3 en lid 4 en de MKB-regel uit lid 6.
Artikel 113, Verordening (EU) 2024/1689, AI Act Explorer. De ingangsdatum van 2 augustus 2026.
The New York nurses replaced by AI: 'It should concern every patient who cares about quality of care', The Guardian, 13 juli 2026. De twaalf verpleegkundigen, de rol van NYSNA en de reactie van Montefiore.
A dozen Montefiore nurses in the Bronx are being pushed out by AI, union says, Gothamist, juli 2026. De functies op utilization review, de ontslagbrieven van 28 mei, de einddatum van 12 juli 2026, de software van Datavant en de klacht van 1 juni.
How Claude's values vary by model and language, Anthropic, 13 juli 2026. De analyse van meer dan 300.000 gesprekken, de vier assen, de verschillen tussen Sonnet 4.6 en Opus 4.7 en het gedrag per taal, waaronder het Nederlands.
